dominoFiber     domiRobot     Forum


Temel Bilgi - Diyot

Diyot yapısı ve özellikleri

Diyotlar P ve N tipi yarı iletkenlerin yan yana getirilmesiyle meydana gelir. Diyot, basit olarak tek yönlü akım geçiren yarı iletken, iki uçlu bir devre elemanıdır. Bu iki uç anot (A), katot (K) uçlarıdır. Burada anoda artı, katoda eksi uçlar bağlanarak gerilim verilirse diyot doğru polarize olur ve bir akım akmaya başlar. Ters yönde
bağlanırsa (anot eksi, katot artı) bir akım geçişi olmaz. Buna ters polarizasyon denir. Ters polarizasyon yöntemi sadece bazı özel diyotlarda uygulanır. Diyotlar genel olarak "D" harfi ile gösterilir. Germanyum ve silisyum tipi maddelerden yapılmıştır. Germanyum tipi diyotlar anahtarlama ve dedektör olarak kullanılır. İletime geçme gerilimleri 0,2-0,3 V arasıdır. Silisyum tipi diyotlar ise doğrulma devrelerinde (AC’yi DC’ye çevirmek için) kullanılır. İletime geçme gerilimleri 0,6-0,7 V arasıdır. Diyoda ters polarizasyonda zamanla artan bir gerilim verilirse belli bir zaman sonra diyot yanar, delinir veya kısa devre olur. Bundan sonra diyottan çok büyük akım geçmeye başlar.

Resim 1: Diyot yapısı ve sembolleri

Resim 2: Diyot karekteristik eğrisi

 


Resim 3: Polarmasız diyot

 

Polarmasız Diyot

Diyot tek yöne elektrik akımınıileten bir devre elemanıdır. Diyotun P kutbuna “Anot”, N kutbuna da “Katot” adı verilir. Genellikle A.C. akımı DC akıma dönüştürmek için Doğrultma devrelerinde kullanılır.

Diyot N tipi madde ile P tipi maddenin birleşiminden oluşur. Bu maddeler ilk birleştirildiğinde P tipi maddedeki oyuklarla N tipi maddedeki elektronlar iki maddenin birleşim noktasında buluşarak birbirlerini nötrler ve burada “Nötr” bir bölge oluşturulur.

Bu nötr bölge, kalan diğer elektron ve oyukların birleşmesine engel olur. Resim 3'de diyotun sembolü ve nötr bölge gösterilmiştir.

Resim 4: Doğru polarma
Doğru Polarma

Anot ucuna güç kaynağının pozitif kutbu, katot ucuna da güç kaynağının negatif kutbu bağlandığında P tipi maddedeki oyuklar güç kaynağının pozitif kutbu tarafından, N tipi maddedeki elektronlar da güç kaynağının negatif kutbu tarafından itilir. Bu sayede aradaki nötr bölge yıkılmış olur ve kaynağın negatif kutbundan pozitif kutbuna doğru bir elektron akışı başlar.

Yani diyot iletime geçmiştir. Fakat diyot nötr bölümünü aşmak için diyot üzerinde 0.6 Voltluk bir gerilim düşümü meydana gelir. Bu gerilim düşümü Silisyumlu diyotlarda 0.6 Volt, Germanyum diyotlarda ise 0.2 Volttur. Bu gerilime diyotun “Eşik Gerilimi” adı verilir.

Diyot üzerinde fazla akım geçirildiğinde diyot zarar görüp bozulabilir. Bu nedenle diyot üzerinden geçen akımın düşürülmesi için Yukarıdaki şekilde devreye bir de seri direnç bağlanmıştır. İdeal diyotta bu gerilim düşümü ve sızıntı akımı yoktur.

 


Resim 5: Ters polarma

 

Ters Polarma

Diyotun katot ucuna güç kaynağının pozitif kutbu, anot ucuna da güç kaynağının negatif kutbu bağlandığında ise N tipi maddedeki elektronlar güç kaynağının negatif kutbu tarafından P tipi maddedeki oyuklarda güç kaynağının pozitif kutbu tarafında çekilir.

Bu durumda ortadaki nötr bölge genişler, yani diyot yalıtıma geçmiş olur.

Diyot Sağlamlık Kontrolünün Yapılması ve Bacakların Bulunması

Diyotların sağlamlık kontrolü analog ya da dijital avometre ile resim 6 ve resim 7'de görüldüğü gibi yapılır. Resimlerde gösterilen ölçümler doğrulanıyorsa diyot sağlamdır.